Ερμηνείες και Πραγματικότητα, της Αθανασίας Γιασουμή

Η εποχή τούτη, αν μη τι άλλο, μας παρέχει πλούσιο υλικό για να μπορέσουμε να διακρίνουμε το πραγματικό από την ερμηνεία. Άλλο που οι περισσότεροι δεν δύνανται  ή δεν επιθυμούν να ενστερνιστούν, για δικούς του λόγους ο καθένας, αυτή τη διάκριση. Επειδή, όμως, αυτή η διάκριση είναι πραγματική, δεν παύει να υπάρχει, πέρα από τις δικές τους ερμηνείες.

Για να μπορέσουμε, ωστόσο, με κάποιο τρόπο να συνεννοηθούμε σε ένα κοινό πλαίσιο, απαιτείται -πρώτα και πάνω από όλα- ο προσδιορισμός των χρησιμοποιούμενων εννοιών σε αυτό το δοκίμιο. Με τους όρους «πραγματικό» ή «πραγματικότητα», εννοώ αυτό που συνιστά αποτέλεσμα όχι κοινής λογικής, αλλά επιστημονικής γνώσεως. Αντίστοιχα, ο όρος «ερμηνεία», ανταποκρίνεται σε αυτό που θα λέγαμε «γνώμη», άνευ λογικής αιτιολογήσεως. Στην πρώτη περίπτωση, το αποτέλεσμα είναι η αλήθεια, στη δεύτερη είναι μία πεποίθηση. Και η διαφορά εδώ δεν είναι μόνο ποιοτική αλλά και ποσοτική. Ποιοτική, διότι η αλήθεια διαφέρει ουσιολογικά από τις πεποιθήσεις και ποσοτική, διότι η αλήθεια για κάθε αντικείμενο είναι μόνο μία, ενώ οι πεποιθήσεις μπορούν να είναι άπειρες στον αριθμό.

Και για να γίνει ακόμα πιο αντιληπτή αυτή η διαφορά, ας δούμε το πιο πρόσφατο και τρανταχτό παράδειγμα στην εδώ και τώρα καθημερινότητά μας: Το πραγματικό γεγονός, το αναγνωρισμένο από την επιστήμη και τους ειδικούς, είναι μόνο το εξής ένα: ο COVID-19,  συνιστά έναν ιό με μεγαλύτερη μεταδοτικότητα και θνησιμότητα, σε σχέση με άλλες, αντίστοιχες εποχικές ασθένειες. Οι ερμηνείες, τώρα, αναφορικά με το ζήτημα αυτό ποικίλουν τόσο και εκτείνονται σε ένα φάσμα τόσο ευρύ που ξεκινάει από τη μη ύπαρξη του ιού, προχωράει μέχρι την σκόπιμη δημιουργία του από κάποιους (ποιους κανείς δεν μας λέει) και φτάνει στο ότι ο COVID-19 είναι σαν όλες τις εποχικές γρίπες, απλά κάποιοι (και πάλι δεν ξέρουμε ποιοι ακριβώς) μας εκφοβίζουν επί σκοπού (τον σκοπό, ωστόσο, δεν τον διευκρινίζει κανείς και πάλιν). Ήδη, από αυτό και μόνο το παράδειγμα, διαπιστώνουμε ότι στην περίπτωση του πραγματικού γεγονότος, τα στοιχεία είναι όχι μόνο αδιάσειστα και διαφανή, εφόσον μιλάμε για επιστημονικές μελέτες και διαπιστώσεις, ενώ στην περίπτωση των ερμηνείων-πεποιθήσεων τα στοιχεία είναι μόνον οι προσωπικοί ισχυρισμοί του καθενός, χωρίς καμία απόδειξη.

Ωστόσο, αυτό που βρίσκει απήχηση στο ευρύ κοινό δεν είναι το αληθινό-πραγματικό, σε αυτήν και όχι μόνο την περίπτωση, αλλά οι ερμηνείες-πεποιθήσεις. Κι εδώ θα πρέπει, αλήθεια, να αναρωτηθούμε ποια είναι η αιτία που προκαλεί αυτή τη νοσηρή αντίληψη του πραγματικού στις μάζες. Μήπως είναι η έλλειψη ορθής καθοδηγήσεως, η άγνοια, η μη προσβασιμότητα στις πηγές του αληθούς; Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί -και εδώ κάνω κριτική στον εαυτό μου – ότι είναι ένας συνδυασμός όλων των προαναφερθέντων, εκείνος που ωθεί την πλειονότητα των ανθρώπων να στέκουν μακριά από την αλήθεια και να εναγκαλίζονται με ευκολία αβάσιμες ερμηνείες και αστήρικτες πεποιθήσεις. Αυτός, όμως, θα ήταν ένας ισχυρισμός, μία ερμηνεία από μέρους μου, επί του πραγματικού. Το σίγουρο είναι πως σε μια κοινωνία, όπου ο άνθρωπος αρνείται να κοιτάξει το πραγματικό, το ψεύδος κυβερνάει εις βάρος όλων μας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: